Жапарова Әсел Әбілханқызы
Зеленский мен Залужный арасындағы шиеленіс ашық саяси текетіреске айнала ма?
Украинада ресми түрде сайлау жарияланған жоқ. Ел соғыс жағдайында. Конституциялық тәртіп бойынша дауыс беру кейінге қалдырылған. Бірақ саяси алаңда жаңа кезең басталғаны байқалады. Оның басты белгісі — президент Владимир Зеленский мен бұрынғы Бас қолбасшы Валерий Залужный арасындағы ашық айтылған келіспеушіліктер.
Бұл жай ғана соғыс уақытындағы тактикалық пікір айырмашылығы ма? Әлде болашақ президенттік бәсекенің алғашқы сигналы ма?
Жасырын келіспеушіліктен ашық мәлімдемеге дейін
Залужный Associated Press-ке берген сұхбатында Зеленскиймен арадағы көзқарас қайшылығы 2022 жылдан бері бар екенін айтты. 2023 жылғы қарсы шабуылдың сәтсіздігін ресурстардың жеткіліксіз бөлінуімен байланыстырды. Әскери стратегияның шынайы мүмкіндіктерге сәйкес келмегенін меңзеді.
Бұл — жай ғана кәсіби талдау емес. Бұл — саяси салмағы бар мәлімдеме.
Себебі генерал алғаш рет ішкі шешімдерге қатысты сын айтты. Ал соғыс жағдайында мұндай сөздер тек әскер емес, саяси резонанс тудырады.
Екі түрлі лидерлік моделі
Украина бүгін екі ықтимал басқару моделінің арасында тұрғандай.
Зеленский — халықаралық аренада мойындалған, дипломатиялық қысымды күшейте алған, батыс қолдауын сақтап отырған лидер. Ол ақпараттық соғыста тиімді коммуникация жүргізе білді.
Залужный — әскери жүйен реформалаған, армия ішінде беделі жоғары, прагматикалық әрі тәртіпке негізделген тұлға. Ол эмоционалды емес, есепке негізделген басқару стилімен ерекшеленеді.
Егер ертең сайлау болса, қоғам мынадай таңдауға тап болуы мүмкін:
халықаралық қолдау мен саяси тәжірибе ме?
әлде әскери қатаңдық пен басқарудағы тәртіп пе?
Рейтингтер не көрсетеді?
Сауалнамалар екі тұлғаның да сенім деңгейі жоғары екені көрсетеді. Зеленский — саясаткерлер арасында беделді. Ал Залужный — қорғаныс саласы мен қауіпсіздік аудиториясында жоғары қолдауға ие.
Бұл — жай ғана рейтинг емес. Бұл — электоралдық база қалыптасып келе жатқанын білдіреді.
Бұл саяси науқанның басы ма?
Сарапшылардың бір бөлігі Залужныйдың риторикасын алдын ала позиция белгілеу деп бағалайды. Саясатта уақыт маңызды. Сайлау нақты жарияланбаса да, ықтимал үміткерлер аудиториясын дайындай бастайды.
Залужный өз саяси амбициясын ашық айтқан жоқ. Бірақ сын арқылы дистанция жасау — классикалық саяси тактика.
Украинада билік транзиті мүмкін бе?
Соғыс аяқталған сәтте ел жаңа кезеңге өтеді. Қайта қалпына келтіру, экономика, қауіпсіздік архитектурасы, НАТО-мен интеграция — бұл мүлде басқа басқару форматын талап етеді.
Сұрақ туындайды:
Соғыс кезіндегі лидер соғыстан кейінгі кезеңде де тиімді бола ала ма?
Әлде қоғам жаңа, техникалық әрі жүйелік басқарушыны қалай ма?
Қорытынды
Бүгін нақты жауап жоқ. Бірақ бір нәрсе анық: Зеленский мен Залужный арасындағы шиеленіс — жай ғана жеке келіспеушілік емес. Бұл — Украина саясатының болашақ конфигурациясы туралы белгі.
Келесі президент кім болады?
Бұл сұраққа жауапты соғыс жағдайы, халықаралық конъюнктура және украин қоғамының таңдауы береді.
Бірақ саяси интрига басталды.
